Ресей-Украина соғысы басталғалы Қазақстанның тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың жеке қорына қарайтын ресейлік Азиатско-Тихоокеанский банк (АТБ) қаржылық көрсеткіштерін күрт арттырған, деп хабарлайды Tarazy.kz
Банк 2021 жылы 1,5 млрд рубль болған таза пайдасын өткен жылы 16 млрд рубльге дейін жеткізген. Бұл шамамен 102 млрд теңгеге тең. Осы көрсеткішпен АТБ Қазақстандағы ең ірі он банктің қатарына енуі мүмкін еді, деп жазады «Выход к морю» телеграм арнасы.
Ресей Орталық банкінің сайтында жарияланған есепке сәйкес, өткен жылы Назарбаевқа тиесілі банк пайдасын 50 пайызға арттырған. Ал Ресейдің жалпы банк секторы керісінше, шамамен 8 пайызға төмендеген.
Соңғы бес жылда АТБ активтері де айтарлықтай ұлғайған: 134,5 млрд рубльден 338 млрд рубльге дейін өскен. Бұл банкке Ресейдегі ең ірі 30 қаржы ұйымының қатарына енуге мүмкіндік берген. Аталған тізімде санкцияға ілінбеген банктер саусақпен санарлық: АТБ, сондай-ақ австриялық Raiffeisen, венгриялық OTP Group, америкалық Citigroup пен италиялық UniCredit-тің еншілес құрылымдары ғана бар.
2018 жылы Ресейдің Орталық банкі АТБ иелерін қаржылық пирамида құрды деп күдіктеніп, банкті санацияға жіберген. Банк акционерлерінің бірі, ресейлік кәсіпкер Андрей Вдовин ірі көлемдегі ұрлық пен алаяқтыққа айыпталып, сырттай сегіз жылға сотталған. Ол бұл кезде Ресейден кетіп қалған.
2021 жылы Ресей Банкі АТБ-ның 100 пайыз акциясын 14 млрд рубльге Pioneer Capital Invest компаниясына аукцион арқылы сатқан. Ол кезде бұл компания Jusan Group құрамындағы басқарушы құрылым болған. Осы топқа бұрын «Цеснабанк», кейін Jusan Bank құрамында болған «Квант мобайл банк» те тиесілі еді. Кейін екі ресейлік банк АТБ атауымен біріктірілді.
Pioneer Capital Invest-тің нақты актив көлемі 2022 жылдың қаңтарында белгілі болды. Ол кезде компанияның жиынтық капиталы 7,8 млрд доллардан асатыны анықталған. Активтер қатарында Jusan қаржы тобы, жылжымайтын мүлік, жеке ұшақ, Қазақстандағы бірқатар БАҚ, АҚШ қазынашылық вексельдері, Қырғызстан мен Қазақстанның мемлекеттік облигациялары және 3,4 млрд доллар қолма-қол қаражат болған.
Сол жылы Қазақстанда Jusan тобының активтерін елге қайтару процесі басталды. Билік бұл активтер назарбаевтық Pioneer Capital Invest арқылы шетелдік, экс-президентке жақын құрылымдардың бақылауына өткенін мәлімдеген. 2023 жылдың жазына қарай тараптар келісімге келіп, сот даулары тоқтатылды. Нәтижесінде Jusan активтеріне бақылау Ғалымжан Есеновке өтті.
2024 жылы британдық Jusan Technologies компаниясының есебінен Назарбаев отбасының бірнеше миллиард долларлық активтер үшін небәрі 127 млн доллар алғаны белгілі болды. Қазір Ұлыбританияда осы мәмілені мақұлдағаны үшін пара алды деп айыпталған Jusan Technologies-тің үш директорының ісі қаралып жатыр.
2024 жылдың қаңтарында АТБ Еуроодақтың 16-санкциялық пакетіне енгізілуі мүмкін ресейлік құрылымдар тізіміне енген. Алайда журналистерге дереккөздер ұсынған 15 банктің ішінен санкцияға ілінбей қалғандар Назарбаевқа тиесілі АТБ мен бұрын Halyk Bankтің ресейлік еншілес ұйымы болған «Москоммерцбанк» қана.