Новороссийск маңындағы ұшқышсыз аппараттар шабуылынан кейін Қазақстан 3,8 млн тонна экспорттық мұнайдан қағылды. Энергетика министрлігі бір ғана бағытқа тәуелділік бюджет үшін тікелей қауіпке айналғанын мойындады. Бұл 2026 жылы әлеуметтік бағдарламаларды қаржыландыру мүмкіндігін шектеп отыр, деп хабарлайды Tarazy.kz
Каспий құбыр консорциумы (КҚК) Қазақстанның мұнай экспортының шамамен 80%-ын қамтамасыз етеді. Қара теңіздегі кез келген оқиға елге келетін валюталық түсімді тежейді. Ал бұл өз кезегінде теңге бағамының тұрақтылығына тікелей әсер етеді.
3,8 млн тонна мұнайдың жеткізілмеуі салдарынан ел 2,2 млрд доллар кірістен қағылды. 2026 жылдың наурыз айындағы есеп бойынша, Ұлттық қорға 950 млрд теңге көлемінде салық түспеген.
Салыстырмалы түрде: бұл қаражатқа 190 жаңа мектеп салуға немесе ірі қалалардағы он жылу электр орталығын толық жаңғыртуға болар еді.
Тәуекелдерді азайту үшін үкімет Ресей аумағын айналып өтетін Ақтау және Құрық порттары арқылы өтетін Транскаспий бағытын (ТМТМ) жедел дамытуға кірісті.
Алайда бұл бағытпен тасымалдау құны КҚК-ға қарағанда 25%-ға қымбат. Соған қарамастан, бұл экспортты тұрақты қамтамасыз етудің жалғыз жолы.
Сонымен қатар, Энергетика министрлігі отандық мұнай өңдеу зауыттарының қуатын екі есеге арттыруды жоспарлап отыр. Бұл шикізатты ел ішінде өңдеп, сыртқа дайын мұнай өнімдерін шығаруға мүмкіндік береді. Мұндай өнімдерді құрлық арқылы тасымалдау жеңілірек әрі теңіздегі шабуылдарға тәуелді емес.
2,2 млрд доллар көлеміндегі валюталық түсімнің азаюы теңгеге қысым түсіреді. Алдағы айларда ұлттық валюта әлсіреуі мүмкін. Бұл импорттық дәрі-дәрмек, техника және автокөлік бағасының қымбаттауына әкеледі.
Мұнайды ел ішінде көбірек өңдеу туралы шешім жанармай тапшылығын болдырмауға бағытталған. Бұл ішкі нарықтағы бағаны тұрақты ұстауға көмектеседі, өйткені ел әлемдік баға мен теңіз логистикасындағы мәселелерге азырақ тәуелді болады.
Айта кетейік, Ресей Каспий құбыр консорциумы арқылы мұнай жеткізуге шектеу қоюды америкалық компанияларға қысым жасау құралы ретінде қарастыруы мүмкін.
Мұндай қадамның себебі – бұл бағыттың негізгі бенефициарлары болып саналатын Chevron мен ExxonMobil сияқты алпауыттардың антиресейлік талаптарды бұлжытпай орындауы, деп жазады «Кстати» телеграм арнасы.
