2025 жылдың 24 қарашасынан бастап Қазақстанда тұтынушылық кредиттеуге қатысты жаңа талаптар күшіне енді. Жаңалықтар әсіресе төлемі кешіктірілген азаматтарға ауыр тиеді: енді жаңа несие алу мүмкіндігі шектеле түседі, деп хабарлайды Tarazy.kz
ҚЖК — қарыз жүктемесінің коэффициенті, яғни қарыз алушының табысынан несие төлеуге кететін үлесі.
Бұрын ҚЖК-нің ең жоғары шегі 0,5 (50%) болатын. Яғни адамның айлық табысының жартысына дейін несие төлеміне жұмсауға рұқсат етілетін.
Енді талап қатаңдайды:
- соңғы 12 айда 90 күннен көп кешіктіру болса,
- ҚЖК шегі 0,25 (25%) болады.
Мысалы: табысы 600 000 теңге адам бұрын айына 300 000 теңгеге дейін несие төлей алса, жаңа ережеге сай тек 150 000 теңгеге дейін ғана несие ала алады.
Жаңа шектеулер: кепілсіз тұтынушылық несие беру тәртібі
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі қаулысына сәйкес, енді келесі азаматтарға жаңа кепілсіз несие берілмейді:
- банктік қарыздары бойынша 30 күннен көп мерзімі өткендерге;
- микроқарыздар бойынша 1 күн кешіктірсе де.
Сонымен қатар, 2025 жылғы 1 шілдеден бастап соңғы 36 ай ішінде негізгі қарызы немесе сыйақысы толық кешірілген азаматтарға да шектеулер қойылады.
Соңғы 12 айда қарызды қайта құрылымдау (реструктуризация) жүргізілгенімен, төлем тәртібі жақсармаған болса — мұндай клиенттер «тәуекел» тобына жатады.
Сонымен қатар, фиктивті реструктуризацияның төрт белгісі анықталды:
- Реструктуризациядан кейін 6 ай ішінде қарыздың кем дегенде 5%-ы қысқармаған;
- Соңғы 12 айда екі немесе одан көп рет реструктуризация жасалған;
- Сыйақы мөлшері негізгі қарыздың 20%-ынан асып кеткен;
- Кешіктірілген төлемдер жаңа несиемен (ішкі несие немесе рефинанс) өтелген.
Қандай тәуекелдер бар?
90 күннен аса кешіктіргендерге мүлдем жаңа несие берілмеуі мүмкін.
ҚЖК-нің 0,25-ке дейін қысқаруы — табысы төмендер үшін қолжетімді несие сомасын айтарлықтай азайтады.
Бұрын қарызы кешірілген азаматтар үшін жаңа займ алу қиындайды.
Фиктивті қайта құрылымдауларды банктер енді оңай қабылдамайды, демек клиенттерді бірден «жоғары тәуекелді» деп есептейді.
Ұзақ мерзімде қарыз алу мүмкіндігі шектеліп, несие жалпы халық үшін аз қолжетімді болуы ықтимал.
Не істеу керек?
Несие тарихыңызды тексеріңіз — соңғы 12 айда 90 күннен көп кешіктіру болды ма, жоқ па?
Табысыңызға шақ қарыз жүктемесін есептеңіз — жаңа ҚЖК талаптарына сай бола аласыз ба?